Tandpark topsport

Tandheelkundig Centrum Arnhem Noord is in Nederland uniek om zijn screening en behandeling van topsporters. Of het nu gaat om de selectie van Vitesse of individuele topsporters. Er zijn al vele gescreend en behandelt met aantoonbaar resultaat.

Uit medisch onderzoek blijkt dat er een aantoonbare relatie bestaat tussen een goede mondgezondheid en goede lichamelijke gezondheid. Zeker voor een topsporter (maar ook voor de niet topsporter) is het daarom belangrijk om een gezonde en probleemvrije mondgezondheid te bezitten. Wij werken samen met diverse topsporters en sportploegen waaronder Vitesse, Nederlands Elftal KNVB, wielrenners en diverse individuele topsporters.

De winst voor de topsporter is een nog betere lichamelijke conditie en vermindering van vaak “onbegrepen” blessures. Zonder een gezonde mond geen 100% goede fysiek. Ook kunnen gebitsklachten een toernooi of wedstrijd ernstig verstoren.

Academy for Sports Dentistry

Tandpark topsport foto's

Vitesse

Ook voetballers verzinnen smoezen om niet naar de tandarts te hoeven

‘Willem II stuurt spelers naar kaakchirurg’ kopte het Brabants Dagblad begin september. Ditmaal was het de Ecuadoraanse linksback Diego Palacios die er na de medische keuring aan moest geloven: zijn verstandskiezen moesten eruit. Het is een terugkerend fenomeen dat zich afspeelt op het raakvlak van mondzorg en topsport: wel of niet preventief verwijderen van de verstandskiezen? Bij Dental Tribune deed dit bericht meer vragen rijzen. Hoe zit het eigenlijk met de gebitten van de Nederlandse topsporters? Tegen welke mondproblemen lopen zij aan en wat kan er beter?

Wie daar meer van weet, is implanterend tandarts Roel de Maat. Als fervent sportliefhebber en medepraktijkeigenaar van Tandheelkundig Centrum Arnhem Noord trof hij enkele jaren geleden bij toeval wielrenner Maarten Tjallingii in zijn stoel. Deze vertelde dat in het wielerpeloton in de Tour geregeld renners, waaronder een aantal grote namen, ongemak ervoeren als gevolg van gebitsproblemen. “Dat vond ik vreemd. Aan de buitenkant zie ik een mooie fiets, goede kleding en een luxe bus. Dan verwacht je dat zoiets basaals als tandheelkunde ook goed geregeld is. Maar dat blijkt vaak niet of nauwelijks het geval,” aldus De Maat.

Hierop besloot hij het gesprek met wielerploegen aan te gaan, om te zien welke mogelijkheden er waren voor een tandheelkundige screening van de renners. De wielerwereld bleek op dit gebied echter behoorlijk conservatief: alleen het team van Sunweb lijkt open te staan voor een eventuele samenwerking. Praktisch gezien bleken de renners echter lastig naar de praktijk in Arnhem te krijgen: ze trainen allemaal individueel en de selectie komt alleen bij elkaar voor een wedstrijd.

Vitesse en Oranje
Voor voetbalclub Vitesse zijn regelmatige bezoeken aan tandarts De Maat minder problematisch. “Daar is clubarts Pieter Sengkerij zich terdege bewust dat een gezonde mond problemen elders in het lichaam kan voorkomen,” verklaart De Maat. De A-selectie van de Arnhemse club komt ruim voor het begin van het seizoen, zodra de selectie bekend is, op een zaterdag samen voor een screening bij De Maat. Een voor een nemen de spelers dan bij hem of een collega plaats in de stoel. Vervolgens wordt samen met de teamarts bepaald hoe en wanneer ze gaan behandelen. “Wij passen ons aan de schema’s van de sporters aan. Dat betekent bijvoorbeeld dat ik soms op zaterdag werk.”

De Maat screende ook de monden van de Oranjeselectie die afreisde naar het WK in Brazilië in 2014. Daartoe besloot teamarts van het Nederlands elftal Edwin Goedhart, toen hij vier jaar eerder in Zuid-Afrika ineens te maken kreeg met mondproblemen bij het team. “Spelers kampten daar ter plekke ineens met dingen als ontstekingen, cariës en klachten door verstandskiezen. Zaken die je niet zou verwachten van topsporters,” aldus De Maat. Goedhart, die oordeelde dat hij deze onrust op een WK niet kon gebruiken, besloot vier jaar later het zekere voor het onzekere te nemen door het team tijdig naar de Arnhemse praktijk te sturen. De Maat was graag met het elftal meegegaan naar Brazilië, maar de noodzaak daarvoor ontbrak. “Als je van tevoren je screening en je behandelingen goed doet, is dat niet nodig.”

Smoezen
Bij het screenen van het Nederlands elftal concludeerde De Maat dat de tanden van sommige spelers in verrassend slechte staat waren. Hij kwam onverwachts veel cariës en periapicale ontstekingen tegen en moest ook flink wat extracties uitvoeren. Hoe dat kan? “Voetballers zijn ook maar gewoon mensen, die soms bang zijn voor de tandarts of een smoes verzinnen om niet te hoeven gaan.” Niet iedere profclub in Nederland is zoals Vitesse verbonden aan een tandarts. Aandacht voor mondzorg onder coaches en teamartsen komt vooral van de jongere generatie sportartsen, is de ervaring van de Arnhemmer. De Maat: “Samen met mijn compagnon schuif ik geregeld aan bij een landelijk overleg van teamartsen werkzaam bij eredivisieclubs. Daar zijn wij de enige tandartsen en krijgen we regelmatig de vraag hoe we dat bij Vitesse precies organiseren.”

Verstandskiezen
Wat zijn dan de exacte voordelen van een gezonde mond voor een topsporter? Voorkom je er daadwerkelijk spierblessures mee, zoals wel wordt gezegd? “Het screenen van een topsporter heeft vooral tot voordeel dat je niet voor verrassingen komt te staan op de verkeerde momenten. Verder kun je op korte termijn zorgen voor lagere ontstekingswaarden in de rest van het lichaam en op langere termijn voor een lagere kans op hart- en vaatziekten. Al is die kans bij topsporters sowieso lager,” aldus De Maat. Tandartsen of artsen die beweren dat het verwijderen van verstandskiezen of een bepaald occlusiecontact spierblessures zouden voorkomen, baseren zich volgens hem nergens op. “Een dergelijk verband is nooit bewezen.” Zo zou een Belgische osteopaat De Maat hebben verteld dat David Beckham ooit bij AC Milan zijn kruisband scheurde, omdat hij even daarvoor bij een aanval een onschuldig ogende elleboog op zijn kaak had gekregen. Deze tik zou zijn occlusie verstoord hebben, en daarmee ook de hele balans in zijn lichaam, wat tot de knieblessure zou hebben geleid. “Dat lijkt mij niet aantoonbaar,” oordeelt de Arnhemse tandarts nuchter.

En het verwijderen van de verstandskiezen waar Palacios onlangs nog aan moest geloven? “Onder sommige artsen en tandartsen wordt dat groter gemaakt dan het is. Voor profvoetballers geldt geen andere regel dan voor gewone patiënten. Een verstandskies moet alleen verwijderd worden als daar een reden voor is, bijvoorbeeld de ligging of wanneer er sprake is van cariës of pericoronitis.” Een beleid zoals bij Ajax ooit gold, waarbij preventief alle verstandkiezen – ook bij jeugdspelers – werden verwijderd, vindt De Maat onnodig. Hij spreekt van overbehandeling. Van Robin van Persie hoorde hij overigens een andere verklaring voor het fenomeen. De Feyenoord-spits liet in dienst van Arsenal zijn verstandskiezen verwijderen omdat coach Arsène Wenger daartoe opdracht gaf voor het hele team. De kaakchirurg die daarvoor in de hand werd genomen, bleek echter een goede vriend van Wenger, die het wel een mooie klus vond, wist Van Persie te vertellen.

Olympisch onderzoek
Recent wetenschappelijk onderzoek onder 325 Olympische atleten liet zien dat deze doelgroep geregeld te maken heeft met parodontale aandoeningen. Een derde van de bevraagde Olympiërs zei zelf te hebben ervaren dat een slechte mondgezondheid een negatieveinvloed kan hebben op sportprestaties. Prof. Ian Needleman, hoogleraar parodontologie in London en hoofdonderzoeker van de studie, presenteerde zijn bevindingen deze zomer op parodontologiecongres EuroPerio in Amsterdam, tijdens een bijeenkomst georganiseerd door de Sunstar Foundation. Deze organisatie financiert onderzoek naar de relatie tussen mondgezondheid en algehele gezondheid, met als doel de kwaliteit van leven van mensen wereldwijd te verbeteren. Daar sprak hij ook over zijn eerdere onderzoek, waaruit blijkt dat de mondgezondheid van Olympische sporters en Engelse profvoetballers te wensen overlaat, en atleten zelf aangeven dat het naast hun sportprestaties ook hun welzijn en hun trainingen beïnvloedt.

Dr. Mike Loosemore, eveneens spreker tijdens de bijeenkomst van de Sunstar Foundation tijdens EuroPerio en tot 2016 actief als hoofd van de medische staf van het Britse Olympisch team, bevestigt het beeld dat Needleman schetst. Hij vertelt over zijn ervaringen met het Britse boksteam. “De atleten hadden geregeld behandeling nodig: vullingen, extracties, het herstellen van afgebroken elementen. Dat nam vooral veel tijd in beslag, waardoor te veel trainingen werden gemist. Het gevolg was dat ze niet fit genoeg waren voor hun wedstrijden.” De gebrekkige mondgezondheid van boksers komt volgens Loosemore vooral door een combinatie van drie factoren: een droge mond, het nuttigen van zoete sportdrankjes en het dragen van een mondbeschermer, waardoor zoete dranken langer in contact blijven met de tanden. De Britse arts denkt dat deze factoren, in meer of mindere mate, ook bij andere sporters een rol spelen.Needleman noemt het verrassend dat hoewel de door hem onderzochte sporters geregeld poetsen en interdentaal reinigen, zij toch vaak mondproblemen hebben. Hij pleit samen met Loosemore voor meer bewustzijn voor een gezonde mond bij topsporters en coaches. Naast dieet en fysiotherapie zou ook mondverzorging deel uit moeten maken van de routine van een topsporter.

Haribo-snoep
Dat profvoetballers voldoende aandacht hebben voor hun mond, gaat in Nederland niet op, is de ervaring van De Maat. “In de gegevens van onze screenings over de jaren heen, zie ik dat heel veel spelers geen schone mond hebben. Zij poetsen simpelweg niet vaak en goed genoeg.” Dat te vaak zoete sportdrank aangeboden wordt, zoals Britse onderzoekers benoemen (zie ook kader), ziet De Maat in Nederland ook, zowel bij voetballers als wielrenners. Bij de wielrenners heeft hij wel eens schalen Haribo-snoep aangetroffen, voor na de koers. “Daar zul jij als tandarts wel niet zo blij mee zijn, lachten de sportartsen dan tegen mij. Maar er gaat wat mij betreft echt te veel suiker in de sporter. Na een wedstrijd hebben ze misschien aanvulling nodig, maar bij een training voldoet water als dorstlesser.”

Ook De Maat is voorstander van het vergroten van bewustwording van mondgezondheid bij topsporters. Als de profvoetballers die hij ziet net zo therapietrouw worden als zijn gemiddelde patiënt, zou dat al een grote vooruitgang betekenen, denkt hij. Bij jongere spelers zouden ouders moeten motiveren tot een halfjaarlijks bezoek aan de tandarts, op latere leeftijd kan de teamarts voor bewustwording van mondgezondheid zorgen. “Of je nu bakker, slager of profvoetballer bent, je moet je cariës laten behandelen. En als je elk halfjaar komt, bespaar je jezelf een reeks ellendige behandelingen.”

De Maat raadt het andere tandartsen aan om topsporters te behandelen. “Benader eens een club in je omgeving als het je wat lijkt. Dat kan een club in de eredivisie of eerste divisie zijn, maar ook een basketbal- of handbalploeg. Om economische redenen moet je het niet doen, want met ons stugge tarievensysteem is het best lastig om een uitgebreide screening in rekening te brengen. Maar topsporters zijn vaak gewoon ontzettend leuke mensen, met een leuk team aan medici om zich heen.”

Roel de Maat Tandpark Topsport

Roel de Maat in actie

Roel de Maat: ``je gebit heeft invloed op je sportprestaties``

Als het om gezond presteren gaat, dan denken veel sporters aan de fysiotherapeut, een sportmedisch onderzoek en meer. Maar denk jij daarbij ook wel eens aan de tandarts? “Een slecht gebit kan een negatieve invloed hebben op je gezondheid, maar zeker ook invloed hebben op je sportprestaties.” In het volgende interview met mensen uit Gelderland die een relatie hebben met topsport en Gelders sporttalent spreken we met tandarts Roel de Maat. Een gezond gebit is voor een sporter misschien nog wel belangrijker dan je denkt.

Ruim vijftien jaar is Roel de Maat al tandarts, met een flink aantal specialisaties. In Arnhem is hij mede-eigenaar van Tandheelkundig Centrum Arnhem Noord. Sinds kort is daar een tweede vestiging bijgekomen, Tandpark. “Dat is een heel gezonde locatie”, zo vertelt hij. “Het is een groot en heel multidisciplinair mondcentrum. Wij werken wel eens met sportploegen en dan is het handig wanneer je in een uur tijd iedereen gehad hebt. Dat kan bij Tandpark aan de Velperweg. We zijn er ook trots op dat we er een samenwerking hebben met de Radboud Universiteit, die een wetenschappelijk onderzoek hebben gekoppeld aan het thema topsport.”

Het is het resultaat van een al langere interesse in topsport en samenwerking met verschillende partijen in de sport. “Zelf vind ik alle vormen van sport en topsport geweldig leuk en interessant, waarbij ik op de racefiets, cyclocrossfiets en mountainbike mijn ei kwijt kan. Een jaar of tien geleden kwamen we via ons vak in aanraking met topsport, destijds met de Rabobank wielerploeg en Vitesse. Bij de wielerploeg was het lastig om een screening te organiseren, omdat de wielrenners bijna altijd in het buitenland waren, maar bij Vitesse makkelijker en dat doen we inmiddels al jaren. Op een zaterdag aan het begin van het seizoen zien we de hele selectie.”

“In aanloop naar de WK in Brazilië in 2014 hebben we het Nederlands elftal op bezoek gehad en voorafgaand aan het afgelopen EK opnieuw”

Nederlands elftal
Die screening is voor sommige van de sporters het startpunt van een traject, waar het voor anderen ook direct voldoende is. “Wanneer er acute zorg is, zorgen wij voor een behandeling. De rest plannen we door het jaar heen. En dat gaat naar tevredenheid, want we hebben door het werk met Vitesse in aanloop naar de WK in Brazilië in 2014 bijvoorbeeld ook het Nederlands elftal op bezoek gehad en voorafgaand aan het afgelopen EK opnieuw. Naast voetballers hebben we ook geregeld sporters over de vloer van andere sporten, zoals wielrennen, handbal, badminton, judo, autoracen en noem het maar op.”

“Je wilt toch geen last krijgen op een toernooi waar je jaren naartoe werkt en wat een hoogtepunt uit je sportcarrière moet zijn?”

Kortom, er is een boel ervaring als het gaat om topsporters. Maar wat maakt een gezond gebit nu zo belangrijk en kan het invloed hebben op je sportprestaties? “Ik denk van wel ja”, zo antwoord De Maat eerst op het laatste deel van die vraag. Het begint echter al bij de basis, bij iedereen; “Van de meeste dingen in je mond heb je geen last. Mensen lopen daardoor soms heel lang door met mondproblemen, zonder dat ze het door hebben. Een directe bedreiging zoals problematische verstandskiezen of andere ontstekingen, die kunnen op zeer korte termijn een voorbereiding van een sporter verstoren. Die zijn echter ook makkelijk te voorkomen en op te lossen.” Daar komt bij; “Een ongezonde mond met acute pijnklachten kan een toernooi ernstig verstoren. Je wilt toch geen last krijgen op een toernooi waar je jaren naartoe werkt en wat een hoogtepunt uit je sportcarrière moet zijn?”

Hart- en vaatziekten door gebitsproblemen
Terug dus naar de ‘sluimerende dingen’, want die komen vaak voor en hebben misschien wel meer invloed dan je denkt. “Er zijn zeker problemen die invloed hebben op je algemene gezondheid. Zo heeft zo’n 15 procent van de mensen tandvleesproblemen, iets dat sluimert. En er zijn een aantal aandoeningen in je mond, die weer zorgen voor andere aandoeningen in het lichaam. Parodontitis, vergaande tandvleesontsteking, weegt daarbij zwaar mee. Dat kan voornamelijk leiden tot hart- en vaatziekten, maar ook aandoeningen op de longen komen voor, omdat je constant bacteriën inademt. Je gebit heeft dus invloed op je gezondheid en is ook daarom erg belangrijk.”

Topsport zelf, met bijvoorbeeld zware inspanningen of flink kracht zetten, kan ook nog invloed op het gebit hebben. “Bij 45 procent van de topsporters zie je schade aan het tandglazuur”, zo vertelt Te Maat. “Dat kan zijn door de krachten die ze erop loslaten, maar ook de speeksel en sportdranken. Daar zie je wel meer schade dan bij niet-topsporters. In het geval van de sportdranken is dat soms simpel op te lossen, door water te nemen in plaats van die drank, want dat is vaak een prima alternatief. Sommige sporters gebruiken een bitje. Dat kan als bescherming, maar het moet je niet belemmeren in je ademhaling of comfort.”

“De tijden zijn voorbij dat je je mond opendeed, de tandarts aan de slag ging en je na afloop met een pijnlijke mond buiten stond”

Angst voor de tandarts niet nodig
Is je gebit dus belangrijk en zou je geregeld een bezoekje moeten brengen aan de tandarts, zeker ook als sporter? Het antwoord daarop is een duidelijke ‘ja’. Toch weten ook wij dat er geregeld angst voor de tandarts is. “Angst voor de tandarts komt helaas best veel voor. Onze ervaring is dat als mensen aan de voorkant aangeven dat ze er tegenop zien, we 95 procent van hen alsnog goed kunnen behandelen, omdat we het aan de voorkant heel erg uitleggen. De tijden zijn voorbij dat je je mond opendeed, de tandarts aan de slag ging en je na afloop met een pijnlijke mond buiten stond. Eigenlijk is er geen reden om bang te zijn. Wij geven je graag uitleg en helpen je.”